موقعيت : سيصد متری غرب شهرستان فيروزکوه
و در فاصله دويست متری سمت چپ جاده تهران
قدمت : هزاره چهارم تا دوم ق.م
اين تپه در اراضی سر خنداب واقع شده و سطح آن
پوشيده از سنگ و شن و خاک رس و قطعات فراوان
سفال قرمز به صورت لبه ، دسته ، کف و بدنه ظروفی
نظير : خمره ، کاسه و بشقاب است . روی سفالها
نقوشی به شکل خطوط هندسی ، هاشور و زيگزاگ
نقش افزوده ، نقش کنده و استرليزه ديده می شود .
سمت غربی تپه بر اثر کاوش های غير مجاز به شدت
آسيب ديده است.
موقعيت : مرکز شهر فيروزکوه
قدمت دوره ساسانی
قلعه فيروزکوه شامل سه بخش بوده که
بخش اول شامل شهر قديم فيروزکوه
بخش دوم شامل تعدادی خانه با ديوارهای خشتی
برج ، آب انبار و چاه آب
بخش سوم که از پشت دروازه و ديوار عظيم بخش
دوم آغاز و انتهای کوه امتداد می يافت بوده است
و در بالاترين قسنت کوه ارگ حکومتی ساخته
شده بود . مصالح بکار رفته شامل خشت و گل
برای خانه ها و سنگ لاشه و ساروج برای برجها
و استحکامات بوده است.
موقعيت:حدود دويست متری جنوب ايستگاه راه آهن
شهرستان فيروزکوه در کنار ريل
قدمت : قرن هشت و نه هجری
بنای گور گنبد از بيرون يازده و از داخل هشت ضلعی
و سقف گنبدی آن از خارج تقريباً نيم دايره و از داخل
پيازی است . تزئينات بنا از بيرون اندود گچی و از داخل
در هرضلع قاب مستطيل با سرقوس جناغی که
همگی با اندود گچ پوشانده شده است . در بالای
اضلاع هشتگانه دو رديف گچ بری ساده بصورت دو
نوار پهن وجود دارد . مصالح بنا شامل سنگ لاشه
و ملات گچ و ساروج می باشد .
موقعيت:مرکز بافت قديمی شهر و در شمال کوهی
که قلعه فيروزکوه نيز بر آن واقع شده است.
قدمت:قرن 4 و 5 و کتيبه ضريح 1401 ه.ق می باشد.
بنای اوليه امامزاده شامل چند اتاق با راهروئی کوچک
بود که گنبدی بر فراز آن بر افراشته و در زير کوه قرار
داشت . در سالهای اوليه انقلاب بنای قبلی تخريب و
بنای فعلی با وسعتی بيشتر و در دو طبقه ساخته .
بنای فعلی دارای يک صحن اصلی است که در سمت
غربی آن ضريح فلزی بر روی قبر قرار دارد و کتيبه روی
آن بيانگر سال 1401 ه.ق می باشد. مصالح آن سنگ
و سقف امامزاده آينه کاری و کف آن سنگ می باشد.
موقعيت : حد فاصل ميدان معلم و ايستگاه راه آهن
شهر فيروزکوه
قدمت : 1310 ه.ق
ورودی اين بيمارستان در سمت چپ واقع و شامل
ايوانی با سه ستون مربعی شکل که دارای سر
ستونهايی با تزئينات گچبري می باشد است .
تر کيب کلي بنا مستطيل شکل و در جهت شرقی
غربی می باشد. سقف آن شيروانی با خرپای چوبی
است و در لبه زير بام و کنار پنجره های چوبی از
سنگهای تراشيده شده به عنوان تزئين استفاده
کرده اند. سبک معماری تلفيقی از معماری ايران و
آلمان است . بيمارستان فيروزکوه از بيمارستان های
قديمی ايران است که به سبک جديد ساخته شده
است.
موقعيت : 10 کيلومتری جاده فيروزکوه - تهران
و بر روی حبله رود
قدمت : 1306 ه.ق
شامل نه دهنه با قوس گهواره ای که در دو طرف
سطح پل دست انداز يا ديواری با ارتفاع حدود يک
متر ساخته شده که امنيت عبور و مرور بر روی آن
را بيشتر مي کند. در طرفين ورودی شرقی پل 2
قطعه سنگ تراش سفيد که در گذشته کيلومتر شمار
جاده ها بوده اند به چشم می خورد.مصالح بکار رفته
در اين پل سنگ تراش ، آجر و ملات ساروج است.
موقعيت : 800 متری شمال شرقی روستای طارس
بر روی تپه ای منفرد .
قدمت : قرن هشت و نه هجری.
بنای برج مانند اين امامزاده در قسمت ورودی دارای
فضايی مستطيل شکل است که بعداً به آن اضافه
شده است . بعد از ايوانی که روی بدنه آن چند طاق
نما با رو کار گچ ديده می شود درب ورودی امامزاده
با ارتفاع دو پله ديده می شود که در ميان اين فضا
و در زير صندوقی چوبی قبر ها قرار دارند. گنبد آن از
بيرون رک و از داخل پيازی است . مصالح آن شامل
سنگ و ملات ساروج و اندود گچ می باشد.
موقعيت : در مسير جاده بين روستای دهين
و شهر آباد
قدمت : اوايل قرن نهم هجری
ورودی اين برج در سمت جنوب و با دو ايوان پی در
پی آغاز می شود. بنای خارجی آن مدور و دارای گنبد
رک می باشد . نمای داخلی برج هشت ضلعی و
فاقد هر گونه تزئينات بوده و ارتفاع بنا از زير تا سطح
اضلاع هشت گانه 4 متر و از زير گنبد تا کف فعلی
حدود 540 سانتی متر می باشد . مصالح آن شامل
سنگ لاشه ، قلوه سنگ و ملات ساروج و اندود گچ
می باشد.
موقعيت : منتهی اليه شمال روستای بادرود
قدمت : قرن هفت و هشت ه.ق
نمای بيرونی اين برج 12 ضلعی و دارای گنبد به
سبک پيازی می باشد . درب ورودی آن در سمت
شمال قرار دارد . نمای داخلی برج 10 ضلعی و در
داخل هر ضلع قاب مستطيل شکل با قوس جناغی
می باشد . در بالای اضلاع 10 گانه برج يک رديف
کتیبه که شامل قالبی گچی است و کلمه علی به
خط کوفی 4 بار حول يک محور رسم شده است به
چشم می خورد . مصالح به کار رفته آن شامل سنگ
لاشه و ملات گچ و ساروج و اندود گچ می باشد .
موقعيت : 2 کيلومتری شمال روستای جليزجند
در کنار ديواره های تنگه واشی يا ساواشی
قدمت : دوره فتح علی شاه قاجار
حجاريهای تنگه واشی توسط گروهی از هنرمندان
طراح ، نقاش ، حجار و خطاط که نام آن در کتيبه
کناری نقوش بر جسته حک شده ، ايجاد شده است
معمار باشی آن استاد قاسم حجار که نامش با تاريخ
1232 ه.ق در انتهای کتيبه مشاهده می شود .
ار تفاع حجاری از سطح رودخانه 1/5 متر می باشد .
در قسمت بالا دارای 4 رديف . در پايين دو رديف
حاشيه شامل اشعار است . نقوش اصلی شامل
شاهزادگان و همراهان فتح علی شاه سوار بر
اسب می باشد
موقعيت : ارتفاعات غربی تنگه واشی که مشرف
به گذرگاه واشی است
قدمت : هزاره چهارم ه.ق تا اواخر دوره ايلخانی
اين قلعه دارای ابعاد به طول 200 متر و عرض متغيير
100 متر بوده ، که بخش اعظم معماری آن در زير
خاک و تنها در قسمت جنوب غربی آن بقايای يک
برج به ابعاد قطر ديوار 1 الی 1/20 متر ، قطر داخلی
برج حدود 1/5 متر و در سنت راست آن اطاقی با
ابعاد 7 در 5 متر که تقريباً به صورت بيضی است
مشاهده می شود . مصالح به کار رفته در اين بنا
شامل سنگ لاشه و ملات ساروج می باشد
موقعيت : 13 کيلومتری جنوب غربی فيروزکوه و
در نزديکی ايستگاه قطار مهاباد
اين چشمه در سالهای اخیر با ايجاد دیوار در گرداگرد
آن محصور شده وچشمه آن نيز تبديل به استخر شده
است . هر ساله در فصل تابستان هزاران نفر از نقاط
دور و نزديک جهت آبتنی به انجا مراجعه و زنها و
مردها هر يک به نوبت در ان شنا می کنند.آب چشمه
سرد و برای بيماريهای پوستی و سنگ کليه شفا
بخش است.
موقعيت : شمال روستای مزدران و در 1 کيلومتری
روستای زريندشت
قدمت : قرن 7 و 8 ه.ق
اين برج دارای پلان هشت ضلعی است که در حال
حاضر 4 ضلع آن کاملاً تخريب شده است . ورودی
برج در سمت جنوب بوده که امروزه موجود نمی باشد
بر روی هر يک از اضلاع داخلی برج طاقنماهايی تعبيه
شده که در اضلاع با قيمانده تزئينات متنوع به چشم
می خرد. مصالح به کار رفته در آن شامل قلوه سنگ
سنگ لاشه ، ملات گچ و ساروج و در بعضی جاها
آجر می باشد
موقعيت : مرکز بافت قديمی روستا
قدمت : اواسط دوره قاجاريه
خانه در جهت شرقی - غربی ورودی آن در سمت
جنوب است که شامل دروازه چوبی با کوبه های
زنانه و مردانه می باشد . حياط خانه در جهت
شرقی - غربی و پس از آن ساختمان اصلی که
شامل اتاقهای متعدد ، شاه نشين ، آشپز خانه
انباری و اندرونی احداث شده است . مصالح آن
شامل خشت و گل و پنجره های چوبی گره چينی
و در برخی قسمتها دارای گچبری باشد.
موقعيت : مرکز روستای امين آباد در 24 کيلومتری غرب
شهرستان فيروزکوه
قدمت : دوره صفويه
اين بنا مستطيل شکل دارای سه رديف گنبد به صورت عرقچين
می باشد. يک رديف دارای 5 گنبد و و ديگری دارای 7 گنبد
است و رديف ميانی 4 گنبد کوچکتر دارد . ورودی اصلی آن در
سمت شرق و دهانه آن حدود 2 متر است . اتاقهای آن در دو
طرف يک راهرو قرار داشت که 4 اتاق آن سالم است . مصالح
آن شامل سنگ لاشه ، قلوه سنگ و ملات ساروج می باشد.
موقعيت : 16 کیلومتری شرق شهر فيروزکوه
قدمت : ساسانيان و قرن چهارم و پنجم هجری
اين اثر دارای هشت برج دفاعی بوده و در سه طبقه ساخته
شده است . و بالاترين طبقه آن دارای فضاهايی جهت
ديده بانی بوده است. طبقه دوم دارای اتاقها ، فضاها و
راهروها و طبقه اول بصورت زير زمين و شامل اتاقهای
متعددی است که توسط دالان به هم راه داشته اند.
بلندترين نقطه قلعه برج قرمز و مدور آن می باشد.
مصالح به مار رفته در آن شامل خشت خام و چينه
می باشد.
